Deneme

Şiirlerde Soyut Karmaşıklık

Şafak Eyüboğlu - Söylenecek Çok Şey Var - Şiir
Eser: Şafak Eyüboğlu, Söylenecek Çok Şey Var, Karışık Teknik

Şiir, her şeyi çoğaltacak, büyütecek, karmaşıklaştıracak

Şair ile ötekisi arasında bağ kuran bir ara yüz olan şiir
Karmaşıklığın çağrışımlarından doğar

Karmaşıklıktan sakarlık doğar ve
bu yeni belirişlere yol açar

Sakarlık da kendi içinde karmaşıktır
Şiirde sakarlıktan yeni sözcükler doğabilir
Yeni açılımlar açar zihinde
Yani tesadüfen

Şiirin doğuş alanı,
Seslerin varyasyonu yani dolaşması veya dolaştırılması
Burada bir anlam meselesi olmayabilir
Seslerin güzelliği
Dolaşma, yani varyasyon gücü
Kıvrılması seslerin
Sözü de şiiri de şiir yapan varyasyon ritim ve
Bunun ölçülendirilmesi diyorlar…

Şiirci bunları bilerek değil el yordamıyla yapıyor sanki…

Dil soyuttur, karmaşıktır, simgedir, işaretlerdir
Seslerin dolaştırılmasıdır diyorlar; şiir de öyle
Dil, sonsuzluğu içinde taşıyorsa
Şiir de sonsuzluğu içinde taşıyor

Sözel anlatım süre alıcı olduğundan
Matematik süreyi kısaltıyor diyorlar
Şiir de süreyi kısaltır
Bir dize ile bir romanın anlattığını anlatıverir size

Söz, şeyin özüdür diyorlar
Şiir de yazan kişinin özüdür biraz
Sözcükler buyurgandır diyorlar
Öyleyse şiirde buyurgandır

Şiir, okuyanla anlam ve canlılık kazanır diyorlar
Okuyan da şiiri karmaşıklaştırabilir

Şiirden anladığı karmaşıklık, kendi karmaşıklığıdır belki okuyanın

Yaşanmış, yaşanmamış her şey şiire girer
Şiir özgürlük alanıdır

Şiirde, şiircinin yaşanmışlıklarından deneyimlediği
Her şey ve başkalarının yaşantılarından veya anlatımlarından
Gözlemlediği zihninin içeriklerine çevirdiği
Kendine göre anlamlandırdığı
Kendisinin olmayan duygular da yazılır

Şiirci şiiri kendi zihninin aynasında görür
Bazen görünür, bazen aniden kaybolur aynada şiir
Aynanın içinde, aynadan da gizlenebilir

İnsan, kendisi ile bağ kurmaya uğraşırken
Şiire yaklaşıyor, uzaklaşıyor,
Sonra yeniden yaklaşıyor

Birbirinden ayrılan, uzaklaşan birbirine yabancılaşan
Sözcükler de bir bütünlük oluşturabiliyor

Türkü yakmak gibi
Şiiri yakmak da çok zordur
Şiirin tutuşması çok zordur
Yazıldığı kağıdı yakacak kadar
Ateşli şiirler yazmak çok çok zordur

Birbiriyle çok ilgisiz alakasız zannettiğiniz sözcükler
Bir araya gelince şiirselliği üretebiliyor
Zamansal uzaklıklar şiirde sorun yaratmayabiliyor

Karmaşık bir manzara resmi nasıl bir bütünlük oluşturabiliyorsa
Şiirde de böyle oluyor
Manzarada birbirleriyle bir arada olamayacaklarını zannettiğiniz şeyler
Nasıl bir araya gelebiliyorsa
Uyuşmaz görünen uzak şeylerin bir arada olması
Şiirde şiirciyi her zaman şaşırtan bir şey

Şiirci, şiirde kendine özgü bir dünya yaratmak isterken,
Kendini bunaltır, şiiri de bunaltır
Ve bazen şiirde karmaşıklık içinden çıkılmaz bir hal olabilir

Şiir kendini yaktırır ve yazdırır sonra alır başını çeker gider
Kendini yeniden yeniden doğurmaya

Sözcükler doğurgandır şiirde kendiliklerinden
Karmaşıklığı örebilirler
Ve öngörülemeyen ortaya çıkışlar
Belirişler taşır içinde şiir

Şiirin tohumlanması için belki bunalım, kaos, karmaşa gereklidir
Bu yeni tohumlar şiirciye yeni şiirler yazdırır

Zihinde tohumlanan eski şiirler,
Bazen obje çeşitliliği bazen insan çeşitliliği
Karmaşıklık zihinde şiir için
Farklı kıvılcımlar sıçratmaya başlar

Şiirin yazılma aşamalarında değişik hazlar üretir kendine şiirci
Şiire hazırlanma ateşi, heyecanı gerçekliğin dışına çıkarır şiirciyi
Olacak mı olmayacak mı kaygısı
Biraz aşk gibidir bu
Endişeli kaygılı günler geçirtir şiirciye
Kendi canından biraz can verdirir şiire

“öyle deli saçması şiirlere gidelim
Bir ucundan tut sökülsün dizeler
Yeni bir sevgiliye kavuşmak her şiir”
– Rengin –

Çeşitli ruh hallerini yansıtan
İnsan yüzlerinden-görüntülerden,
Okuduğu öykülerden, romanlardan-
Ressamların tablolarından-
Fotoğraflardan ve izlediği filmlerden
Oyunlardan beslenen şiircinin imgelemi
Bu gereçlerin karışımından bir resim çıkarır
Bir atmosfer yaratır ve o atmosfere girerek
Şiirle oynamaya başlar

Şiirin bittiğini hisseden şiirci
Bir sevinç ve coşku patlamasıyla
Bir an kendini bulutlara fırlatılmış gibi hisseder
“işte bu” anı coşkusal bir andır
“İşte bu” dediği an şiir bitmiştir şiirci için
Okuyan kişi sayısı kadar anlam üretir şiir
Okuyanın hafızasıyla, algılarıyla fikirleriyle
Bağ kurar

Şiir belki kendi başına da düşünüyor
Ve bizde şiirle beraber düşünüyoruz
Bizde düşünceler zinciri oluşturuyor şiir

Yaşamın karmaşıklığı veya
Yaşamanın karmaşıklığı
Şiirde büyüyerek daha büyük bir karmaşa yaratmaktadır
Sıkışmadan dolayı
Bütün karmaşıklık, şiirde sıkışmaktadır
Karmaşıklık şiirde soyut doğurganlık üretiyor

Bunalımın karmaşıklığının hazzı
Bazen şiirde görünür bazen görünmez

Şiir hep o değilmiş gibi yapar
O ben değilim
O değilden geliyorum ben, der

Şiiri yazanın içinde belirişler olur bazen
Tohumlar çatlamıştır sanki
Belirişlere uyan sözcükler bulmak gerekir
Beyaz bulut gibi duygular sözcüklerle renklenmeye,
Biraz kirlenmeye başlamalı ve hareketlenmelidirler…

Buna boşlukta, uçurumda düşünmek diyorlar…
Şiir hep boşlukta
Ya da uçurumun kenarında doğuyor belki

Sanki bir rüya ya giriyorsunuz şiirle beraber,
Bir boşlukta şiirle, şiirci baş başa,
Kopuyor şimdiki an’ dan…
Okuduğunuzda belki sizi de koparıyor…

Şiir sizinle konuşuyor, ertelenmiş tepkileriniz ortaya çıkıyor;
Duygularınız sanki sakladığınız yerden geri geliyor.
Şiirin sesi baştan çıkarma nesnesine dönüşüyor
Soluk soluğa kalmalarla okutuyor kendini şiir

Eleştirmenlerin söyledikleri var bunalımlı şairler için

Kendilik/ içe dalış/ hiçlemek/ sıkıntı/ yalnızlık/ bunalım/ umutsuzluk/
Yabancılaşma / rastlantı/ iletişimsizlik/ intihar

Bunlar, her şiir yazanın ve her insanın içinden geçtiği durumlar aslında
Şiiri yazan
Şiirin okuyanı bunaltmasını istiyor olabilir,
Şiir bunalıyor ve bunaltıyor okuyanı içine alıyor hapsediyor

Şiir şiircinin ruhuna girer ve sonra onun ruhunu kendi bünyesine alır ,
Ya da geçici olarak şiirciyi kendi bünyesinde misafir eder diyelim.
Geçici olarak bir ara yüz oluyor –
Bu ara yüz şiircinin acılarını şiir aracılığı ile size geçiriyor…

Şiircinin sesi, gölgesi, taşıyıcısı olan ama
Şiirciden başka bir şey olan şiir,
Sizi hayatın gittiği gibiliğinin dışına çıkarır
Verili hayata ve bu yaşadığımız basamak düzenine katlanamaz şiir
Hayatın gittiği gibiliğine itirazdır şiir
İnsanların rahatını bozmak sarsmak ve
Onları delirtmek bile isteyebilir şiir

Kurşun kalemle yazılmış hayatlara mürekkep bulaştırır şiir,
Bazen yazılanların üstüne çıkan bir duygu belirir karşınızda
Şiir sahnede pırıl pırıl parlar

Şiir insanın zihnini dinamitliyorsa iyidir
Girdaba sokuyor hatta oradan çıkarmıyorsa da iyidir

Şiir yazan her zaman tekinsiz alanlarda dolaşmalıdır

Şiiri yazan her şeyi kişiselleştirebilir
Çünkü her şey zaten kişiseldir

Şiirle uğraşmak kendini aramak ve keşfetmek yoludur

Şiirle bunalıma girilir
Şiirle bunalımdan çıkılır

Şiirle sıkıntılar çözülür
Şiirle sıkıntılar düğümlenir

İnsanın ötekisi, kendini bunalıma sokabilir
Kendisi de ötekisini bunalıma sokabilir

Şiir; ipliktir, düğümdür, örmedir,
Örülmedir, sökülmedir

Şiirde kendini ötekinde yansıtırsın

Şiiri yazan, şiire önden bir başlık bulur bazen
Başlığa sorular sorar
Başlık, soruları yanıtlayamaz

Bunalım: yalnızlık
Bunalım: uykusuzluk
Bunalım: kendine yabancı olmak
Bunalım: şiirsizliktir

RENGİN ÖZESMİ

Yukarı