Dosya

Stres ve Stres Yönetimi

Stres ve Stres Yönetimi

17. yüzyılda felaket, dert, bela, keder ve elem Latince ‘estricita’ İngilizce ‘stress’ sözcükleriyle ifade edilmiştir. Stresin Türkçe karşılığı zorlanma, yüklenme ve gerilim yaşamadır.

Bireyin çevresinde onu etkileyen ve zorlayan bir durumun olması sonucu ortaya çıkan tabloya stres denir. Zorlanma bir amaca yöneldiğinde engellenmeyle karşılaşma, iki amaç ya da gereksinim arasında seçim yapma durumunda kalma(çatışma) veya baskı altında kalma sonucu ortaya çıkabilir. Baskı içsel ya da çevresel kaynaklı olabilir. Zorlanmayla karşılaşıldığında kaygı, kızgınlık, öfke, baş ağrısı, yorgunluk vb. duygular yaşanabilir.

stres-zorlanmaOrganizma herhangi bir zorlanma yaratan durumla (stresör) karşı karşıya kaldığında iç dengeyi korumaya çalışır. Zorlanmayla karşı karşıya kalındığında çeşitli hormonlar salgılanır, kalp atışında artış, heyecanlanma vb.belirtiler ortaya çıkabilir.

Birey zorlanmayla karşılaştığında baş edebilme gücünü kendisinde bulursa çeşitli davranış biçimleri gösterebilir. İçinde bulunduğu duruma uyum sağlamaya çalışır. Kendini yetersiz bulduğu durumlarda ise, savunmaya yönelik tepkiler geliştirebilir.

Bir zorlanmanın ağırlığı, bireyin yeni duruma uyumu için yapması gereken değişikliklerin niteliğine ve zorlanmanın ortaya çıktığı çevrenin koşullarına bağlıdır. Zorlanma faktörleri çoksa bu durum bireyin uyum yapma yeteneğini kısıtlar. Bireyin aynı zamanda çok sayıda sorunla birden karşılaşması baş etmesini güçleştirir ve stresini artırır. Stresle başa çıkılamadığında karmaşa, çözümsüzlük ve kriz gelişebilir.

Stresin yol açtığı durumlar:

– Stres uyku bozukluğu, yorgunluk, bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi nedenlerle çeşitli hastalıkların oluşumuna yol açabilir.

– Stres altındaki bireyin verimliliği ve performansı düşer.

– Çalışanların hata ve kaza yapmalarına yol açar.

Stres yaşayan birey, durumun farkındaysa davranışlarının değişmesi gerektiğine inanıyor ve çıkış yolları arıyorsa stresle başa çıkabilir.

Stresle başa çıkma yolları :

Kendini tanıma: Bireyin kendi özelliklerini tanıması, stres yaratan durumla karşılaştığında neler yapabileceğini bilmesi gerekir. Kişilik yapısını, kendini etkileyen stresör faktörleri ve stres yaşadığında duygusal, zihinsel, fizyolojik ve davranışsal olarak hangi tepkileri verdiğini, stresle baş etmede hangi yolları kullandığını analiz etmesi, kısaca kendini tanıması gerekir.

İnsanlarla iyi ilişkiler kurabilme: İyi ilişkiler kurma ve bunu davranışın bir parçası haline getirme stresle mücadelede son derecede faydalıdır. İletişimde gülümseme önemlidir. Gülümsemek bireyin çevresiyle iyi ilişkiler kurmasına ve stresin etkilerini azaltmaya yardımcı olur.

Gevşemeyi öğrenme: Stresin oluşumunda rol oynayan organlar otonom sinir sistemi tarafından yönetilir. Kasları gevşetmek ve gevşek tutmayı öğrenme sonucu stresle gelişen fiziksel olaylar gerilemeye başlar. Gevşemeyi sağlamada ilk adım derin solunum egzersizleri yapmayı öğrenmektir:

     . Solunum egzersizine başlamadan önce sakin sakin nefes verilir,
     . Bir, iki diyerek iki seferde akciğerler temiz hava ile doldurulur,
     . İki saniye akciğerler dolu olarak tutulur,
     . Bir, iki diyerek akciğerler iki defada boşaltılır.

4-5 solunum arası verdikten sonra günde 40-50 kez yapılacak bu uygulama sonucunda stres sırasında ortaya çıkan hormonlar azalır veya yok olur ve kişi rahatlar.

Progresif gevşemeden yararlanma: Yüz bölgesinden başlayarak ayakucuna kadar bazı kas gruplarını sistematik kasıp gevşetme işlemidir. İşlem esnasında derin nefes egzersizleri uygulanır. Derin soluk alırken kaslar kasılır verirken kaslar gevşetilir.

Düşünceyi durdurma: Strese sürükleyen düşüncelere kapılmaktan ve düşünmekten vazgeçme stresle başa çıkma yollarındandır.

Savunma düzeneklerinden yararlanma: Savunma düzeneklerinden yararlanma stresle başa çıkmada kullanılan yollardan birisidir.

Spor yapma ve aromaterapiden yararlanma: Fiziksel egzersiz, yürüyüş ve sportif etkinlikler, ılık banyo, çevre temizliği, güzel koku stresi yenmede yardımcı olur.

Yeterli ve dengeli beslenme: Yeterli ve dengeli beslenme, bağışıklık sistemini güçlendirme ve sağlığa zarar verici maddelerden uzak durma stresle mücadelede uygulanan baş etme yöntemleri arasında yer alır.

Bir Yorum Yap

Yorumlar

Bir yorum yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yukarı