Bağlantıda kalın

Genel

Boris Vian

1920 yılında doğan Fransız yazar, şair, müzisyen, gazeteci, senarist, oyuncu, eleştirmen ve çevirmen olan Boris Vian, maden mühendisliği okumuş çok yönlü bir sanatçıdır.

Felsefe ve matematik derslerinde çok başarılı olan Vian daha 5 yaşındayken okuma yazmayı öğrenir. 1942 yılında Maden Mühendisliği bölümünü bitirir ve 1947’de işine son verilinceye kadar bir firmada çalışır.

En tanınmış romanları Günlerin Köpüğü, Mezarlarınıza Tüküreceğim ve Pekin’de Sonbahar’ı 1946 yılında henüz 26 yaşlarındayken yazar. İşine son verilince çevirmenlik yaparak geçimini sağlar. Eserlerini Alfred Jarry’nin geliştirdiği patafizik tarzında yazar.

Mezarlarınıza Tüküreceğim romanını Vernon Sullivan takma ismiyle yayınlayan Boris Vian kitabında Afrika kökenli ABD vatandaşı Anderson’ın erkek kardeşinin linç edilerek öldürülmesi ve intikamını beyaz kızlara tecavüz ederek almasını konu eder. Kitap yasaklanana kadar yüzbin satar ancak kendisi de 100.000 frank para cezası alır.

Günlerin Köpüğü yayınlandığı zaman çok ilgi görmez ancak yazarın ölümünden ulaştığı satış rakamlarıyla da bir baş yapıt olur. Roman masalsı ve hoş bir dille başlar ancak ilerledikçe olaylar beklenmedik bir yön alır.

17 yaşında trompetle tanışan Vian, son kitabı Yürek Söken’den sonra müziğe yönelerek Fransız caz topluluğu Claude Abadie’ye katılır ve onlarla çalışır. Jazz Hot, Jazz News gibi dergilerde modern cazın Fransa’da kabul görmesi konusunda yazılar yazar. Bertolt Brecht’in şiirlerinden uyarlamalar ve rock ile de ilgilenir. 1952’de üniversite yıllarında evlendiği eşinden ayrılarak İsviçre’li dansçı Ursula Kübler’le evlenir.

1954’te Cezayir Savaşı’nı ve bir barışseveri konu edinen Asker Kaçağı (Le Déserteur) adlı şarkısı binlerce satışa rağmen Fransız vatanseverlerinin öfkesi üzerine yasaklanır. Tiyatro oyunlarında avangart tarzla absürt tarzı harmanlar. Herkes Av oyununda Normandiya Çıkarması sırasında bir ailenin yaşadığı gülünç evlilik sorunlarını anlatır.

İmparatorluk Kuranlar ya da Schmurz isimli oyununda ise kapitalist bir ailenin, yeni bir apartman dairesine taşınmasını ve burayı istila etmesini anlatır. Bu oyun, 1962’de İngiltere’de, 1968’de New York’ta, Vian’ın ölümünden yedi yıl sonra da Fransa’da sahnelenir.

Filmlerde küçük rollerde oynayan ve senaryo yazan Vian, 23 Haziran 1959 günü Mezarlarınıza Tüküreceğim adlı romanından uyarlanan filmin galasında, çocukluğundan beri süren kalp rahatsızlığı sonucunda kalp krizi geçirir ve hayatını kaybeder.

Günümüzde daha çok romanları ile tanınan Boris Vian varoluşçu düşünce ve onun öncüsü Sartre ile olan iyi ilişkilerine, onun kişiliğine karşı duyduğu hayranlık ve saygıya karşın, hiçbir zaman bu grubun taraftarı ya da sempatizanı olmaz. Eserlerinde masalsı ve kendine, düşüne ait bir dünya yaratır. Şiddete, kötülüğe ve cinselliğe pornografi düzeyinde okuyucuyu sarsacak ve sorgulamaya itecek şekilde yer verir. Korkulanın, bilinçaltındaki kaygıların üstüne gider.

Eserleri:

Edebiyat

Boris Vian Adıyla
• Günlerin Köpüğü (1946, Roman)
• Mezarlarınıza Tüküreceğim (1946, Roman)
• Pekin’de Sonbahar (1946, Roman)
• Karıncalar (1946,Öykü)
• Buzlaşmış Ezgiler, Gebermek İstemiyorum (1946, Şiir)
• Kurt Adam (1946, Öykü)
• Yürek Söken (1954, Roman)

Vernon Sullivan Adıyla
• Mezarlarınıza Tüküreceğim (1946, Roman)
• Ölülerin Derisi Hep Birbirine Benzer (1947, Roman)
• Ve Bütün Çirkinler Öldürülecek (1947, Roman)
• Çıtırlar Farkında Değil (1949, Roman)
• Kırmızı Ot (1950, Roman)

Tiyatro
• Kasaplığın Elkitabı
• İmparatorluk Kuranlar ya da Schmurz (1950)
• Mesleklerin Sonuncusu (1950)
• Medusa Başı (1951)
• Generallerin Beş Çayı (1959)

Müzik
• Asker Kaçağı(1955)

Sinema
• Güzel Çağ
• Madam ve Ay Işığı
• Notre Dame de Paris
• Tehlikeli İlişkiler
• Cezayir Soykırımı

 

Yorumlar