Bağlantıda kalın

Edebiyat

Ece Ayhan

İkinci Yeni şiir akımının öncülerinden biri olan ve tam adı Ece Ayhan Çağlar olan şair, 1931 yılında Datça’da doğar. Mal müdürü olan babası 1934’te istifa ederek Çanakkale’ye yerleşir. Burada bir avukatın yanında arzuhalcilik yaparak ailesinin geçimini sağlar. İlkokula burada başlayan Ece Ayhan ailenin İstanbul’a taşınmasıyla eğitimini burada sürdürür. Liseyi İstanbul Erkek Lisesi’nde (o zamanki adlarıyla Taksim sonra da Beyoğlu Lisesi) tamamlar.

1953 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi’ne başlar. 1959’da mezun olarak İstanbul maiyet memurluğunda staj yapar ve kaymakamlık kursunu tamamlar. 1962 yılında Sivas’ın Gürün ilçesini kaymakam olarak atanır. Deniz Hafize Hanım’la evli olan Ece Ayhan’ın 1963 yılında Ege adını koydukları oğulları dünyaya gelir. Aynı yıl Çorum Alaca’ya, 1965’te de Denizli Çardak ilçesine kaymakamlık yapar.

Edebiyat çevrelerinde hala hırçın şair, huysuz şair olarak anılan Ece Ayhan düzenle ve disiplin gerektiren devlet memurluğu görevinden istifa eder ve 1966’da “soluk alıp verdiğini gerçekten duyduğum tek kent” dediği İstanbul’a yerleşir. Burada Meydan Larousse ansiklopedisinde yazarlık, Sinematek’te ve Yeni Sinema Dergisi’nde müdürlük, Genç Sinema Grubu’nda yöneticilik ve Ağaoğlu Yayınevi’nde redaktörlük gibi birçok iş yapar.

1968 yılında kansere yakalanan eşi Deniz Hanım vefat eder. Hem ekonomik durumunun kötü olması hem de oğlunun yaşının küçük olmasından dolayı onun bakımını eşinin ailesine bırakır. Kendisi de ölünceye kadar sağlık sorunları yaşar. Beynindeki tümörün yol açtığı bu sorunlar sağ kulağında işitme kaybına ve sağ gözünde hasara yol açar. Prof. Dr. Gazi Yaşargil’in yaptığı ameliyatla bu tümör ölümcül olmaktan çıkar.

Çanakkale Belediyesi ekonomik sıkıntı içinde olan Ece Ayhan’ı belediye işçi kadrosuna alarak sosyal güvenliğe kavuşmasını sağlar. Böylece SSK hastanesinden ücretsiz yararlanabilir. Sağlık sorunları gittikçe artan şairin ayakları felç olunca yakın arkadaşı Metin Üstündağ yardımıyla Çapa Tıp Fakültesine yatırılır. Tedavi sürecinde SSK kapsamı dışında kalan masrafları arkadaşları ve eserlerinin telif hakkını alan Yapı Kredi Yayıncılık tarafından karşılanır. İstanbul’da bir süre Maltepe Huzurevi’nde kalır, daha sonra Bülent Ecevit’in isteği üzerine daha iyi koşullardaki Özel Acıbadem Huzurevi’ne yerleşir.

2001’de felçten kurtulunca Çanakkale’ye yerleşir ve bu telif haklarıyla yaşamını sürdürür. Yerleşik hayat tarzını sevmediği için tedavi görmeye devam ettiği Çanakkale’yi, tüm sevenlerini ve dostlarını terk ederek 2002’de İzmir’deki Gürçeşme Huzurevi’ne yerleşir. 13 Temmuz 2002 yılında huzurevinde vefat eder.

Ece Ayhan‘ın şiirlerinin temalarını tarih, toplumsal değişme, çocuk-eğitim, karamsarlık-mutsuzluk, yalnızlık-korku, hayat kadınları-cinsellik ve ironi oluşturur. İkinci Yeni olarak adlandırılan şiir hareketinin önde gelen temsilcisi olan şair, gerek şiirleriyle gerekse deneme, anı, günlük türündeki yazılarıyla yeni bir şiir anlayışının doğmasında ve giderek bir akıma dönüşmesinde öncü bir rol oynar.

Şiirin özellikle İkinci Yeni şiirinin her zaman ve her anlamda muhalefette olduğunu savunur. Ona göre şiir, yalnızca dünyaya, kente, babaya, okula değil; aynı zamanda öğrencilere de, oğullara da, hemşehrilere de, insanlara da, hatta şiire de bozuk çalmalıdır. Etik sözcüğünün dilimize ahlâk karşılığında yanlış çevrildiğini düşünen sanatçı, bir şairin temelde de, ayrıntıda da etikçi olması gerektiğini savunur. Yeni şiir hareketinin İkinci Yeni yerine, “sivil şiir” olarak adlandırılmasının daha uygun olacağını düşünür.

Ece Ayhan Şiir Kitapları:

•           Kınar Hanım’ın Denizleri (1959)
•           Bakışsız Bir Kedi Kara (1965)
•           Ortodoksluklar (1968)
•           Devlet ve Tabiat (1973)
•           Yort Savul (Toplu Şiirler, 1977)
•           Zambaklı Padişah (1981)
•           Çok Eski Adıyladır (1982)
•           Çanakkaleli Melâhat’a İki El Mektup ya da Özel Bir Fuhuş Tarihi (1991)
•           Sivil Şiirler (1993)         
•           Son Şiirler (1993)
•           Bütün Yort Savul’lar! (1. Baskı)
•           Bütün Yort Savul’lar! (2. Baskı)

Yorumlar