Bağlantıda kalın

Fernando Pessoa

13 Haziran 1888 yılında Lizbon’da doğan Fernando Pessoa edebiyat dünyasının en renkli ve en özgün yazarlarından biridir. Küçük yaşta babasını kaybeden Pessoa annesinin ikinci evliliği yapmasıyla Güney Afrika’ya yerleşirler. Burada İngiliz eğitimi görür. Dokuz yıl sonra Lizbon’a döner ve hayatının sonuna kadar burada yaşar. Yalnız yaşar, geçimini İngilizce ve Fransızca çeviriler yaparak sağlar.

Aynı zamanda şair ve ressam olan ünlü edebiyatçı Portekiz dilinde kişi anlamına gelen Pessoa, tek kişilik şair hayatıyla yetinmeyerek heteronym dediği her birini özel bir biyografi, hayat felsefesi, inanç, politik görüş ve estetik bakış ile donattığı yetmişten fazla kişi yaratmış ve birçok eser üretmiştir.

Fernando Pessoa’nın kendi deyimi olan heteronym çoklu kimlik anlamına geliyor. Kendinden bağımsız olarak hareket eden, kendi yetenekleri, kendilerine özgü dünya görüşleri ve edebi tarzları olan Alberto Caeiro, Alvaro De Campos, Ricardo Reis ve bir de yarı “heteronym” dediği düz yazı şiir ile yazan Bernardo Soaras isimli şairleri şiir dünyasına katar. Birbirinden bağımsız tarzda eserler veren bu şairler birbirleriyle yarışır ve tartışırlar. Böylece Fernando Pessoa içindeki kalabalığı bu yöntemle konuşturmuş olur.

Portekiz modernizminin öncülerinden olan Pessoa, Milton, Shelley, Keats, Poe, Byron, Whitman, Shakespeare, Baudelaire’den etkilenir ve ilk şiirlerini 1905-1908 yılları arasında İngilizce olarak yazar. 1912’de, ilk şiirlerini “Portekiz Rönesans” hareketinin yayın organı A Aguia dergisinde yayımladığında, simgeci şiirin ve “saudosismo”nun (geçmişe özlem) etkisi altındadır. Aynı yıllarda, düzyazı metinler (Fausto, Epithalamium, O Marinheiro, Na Floresta do Alheamento, vd.), eleştiri ve denemeler yazar. 1913’te, fütürist harekette yer alır ve Sá-Carneiro ile birlikte Portekiz öncü edebiyatını başlatarak, “paulismo” akımını yaratır.

1914 yılında, her şeyi olabilecek bütün tarzlarda hissetmek için, kendi içinde gücül olarak bulunan farklı yazar kimliklerini aralarında diyaloğa sokarak, onlara yazı aracılığıyla kurmaca bir gerçeklik kazandırır. Pessoa’nın farklı yazar kimliklerinin yansıması olan bu kökteş şair ve yazarlar Alberto Caeiro, Alvaro de Campos, Ricardo Reis, Bernardo Soares ve Fernando Pessoa‘nın kendisidir. Pessoa’nın kendi şiirleri ve kökteş şairleri aracılığıyla yarattığı şiirler Orpheu, Portugal Futurista, Contemporanea, Atena gibi ancak birkaç sayı çıkan dergilerde yayımlanır. “Vatanım Portekiz dilidir” diyen Pessoa ölümünden bir yıl önce, Portekiz tarihinin okültist ve simgeci bir yorumu olan “Mensagem” adlı şiiri yazar ve Ulusal Propaganda Sekreterliği’nin açtığı yarışmada ödül kazanır.

Fernando Pessoa 30 Kasım 1935’te, 47 yaşında, Lizbon’da karaciğer hastalığından ölür. Sağlığında çok az tanınan şairin yayımlanan dört kitabından üçü İngilizce’dir: 35 Sonnets, English Poems I-II ve English Poems III; Portekizce kitap olarak yayımlanan tek eseri Mensagem olur. Dergilerde kalmış birçok şiir, deneme vb. yazıları olan Fernando Pessoa ardında 25-27 bin arasında  el yazması fragman bırakır.

Bütün eserleri 1942’de yayımlanmaya başlanmış ve 26 cilde ulaşmıştır.

Türkçeye çevirilen Eserleri:
• Şeytanın Saati (Metis, 1993)
• Sırların Cebiri (Nisan Yayınları, 1995)
• Denize Övgü (İyi Şeyler, 1999)
• Düşsel ve Gerçek (Dünya Kitapları, 2005)
• Anarşist Banker (Can Yayınları, 2006)
• Huzursuzluğun Kitabı (Can Yayınları, 2006)
• Pessoa Pesso’ yı Anlatıyor (Kırmızı Kedi Yayınevi, 2012)

Yazar Hakkındaki Eserler:
• Fernando Pessoa: 20nci Yüzyılın Yalnızı
• Fernando Pessoa ve Şürekası
• Fernando Pessoa’nın Son Üç Günü

Yorumlar