Bağlantıda kalın

Genel

İlhan Berk

1918 yılında Manisa’da doğan İlhan Berk İkinci Yeni şiir akımının temsilcilerindendir. Gazi Eğitim Enstitüsü Fransızca Öğretmenliğinden mezun olur. 1945-1955 yılları arasında Fransızca öğretmenliği yapar.

1956 yılından sonra da on üç yıl T. C. Ziraat Bankası Yayın Bürosu’nda çevirmenlik yapar. Arthur Rimbaud ve Ezra Pound’un şiirlerini çevirir. Kendini tamamen yazmaya veren İlhan Berk şiir ve şiire dair yazılar yazar.

İlk şiirleri 1935 yılında Manisa Halkevi’nin dergisinde yayınlanan şair 19 yaşında Nazım Hikmet’in etkilerinin görüldüğü Güneşi Yakanların Selamı adıyla ilk şiir kitabını çıkarır. Şiirlerinde hece vezni kullanıyor ve o dönemin şiir anlayışına bağlı olarak karamsarlık içeriyordu.

Sonraki şiirlerini Varlık, Servet-i Fünun, Yeni Adam, Ses, Yığın, Yeryüzü, Kaynak, Yeditepe, Yeni Dergi gibi dergilerde yayımlamaya devam eder. Şiirde “çok deney yapan, şiirde yeni ses ve yapılar arayan” bir şair olarak tanınır. 1960′a kadar yaşadığı çevreyi, halkın gündelik hayatını ve duygularını anlatır.

Şiirde sürekli ayrış içinde olan İlhan Berk, Orhan Veli’nin şiirlerini andıran şiirler yazarak bir dönem Garip akımı çizgisinde eserler verir. Gittikçe eski şiir anlayışını terk eder ve İkinci Yeni akımının kurucuları arasında yer alır. 1953 yılında yazdığı “Sen Antoine’in Güvercinleri” şiiri ile ve 1954’ten sonra şiirde soyut bir yolculuğa çıkarak İkinci Yeni’nin öncüleri arasına girer.

Bu dönemde şiirde anlam yaratmak için anlamsızlıklara yönelen İlhan Berk, yalnızca anlamsızlığı savunduğu gerekçesiyle eleştirilir. Ardından şiirde konuyu tümüyle yoketme deneyine girişir. Aşıkane’de nesneleri aşırı biçimde vurgular ancak bu vurgu giderek kendi benliğine yönelir. Şenlikname’de şiiri iyice düzyazıya yönelir. Şekilsel olarak Doğu şiirinin klasik kalıplarını dener, beyit ve türkü biçimlerinden yararlanır.

Kitaplarında yadırganan biçim değişiklikleri içinde, zaman zaman da kapanıklığa yönelerek sevgi temasını işler. Genellikle şiirlerinde cinsellik ve tarih ana temalar olarak yer alır. Çeşitli nesneleri, kent, sokak gibi olguları ayrıntılı bir kimlik kartı somutluğu taşıyan bir biçimde şiirleştirir. Eskiçağ, özellikle Yunan uygarlıklarından, resim sanatından gelen etkilerden yararlanır.

Kül adlı kitabıyla 1979 yılında Türk Dil Kurumu ve İstanbul kitabı ile de 1980 yılında Behçet Necatigil Şiir Ödüllerini kazanır. 1983’de Deniz Eskisi adlı kitabıyla, Yedi Tepe şiir Armağını’nın 1988’de de Güzel Irmak adlı kitabıyla Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nün (F. Edgü ile) sahibi olur. Şiir ve şiir üzerine yazdıkları, bu konuda verdiği konferanslarla edebiyatımızda önemli bir yere sahip olan İlhan Berk, 28 Ağustos 2008 tarihinde Bodrum’da 90 yaşama veda eder.

Eserleri:

Şiir
•    Güneşi Yakanların Selamı (1978)
•    Istanbul (1978)
•    Günaydın Yeryüzü (1952)
•    Türkiye Şarkısı (1953)
•    Köroğlu (1955)
•    Galile Denizi (1958)
•    Çivi Yazısı (1960)
•    Otağ (1961)
•    Mısırkalyoniğne (1962)
•    Âşıkane (1968)
•    Taşbaskısı (1975)
•    Şenlikname (1976)
•    Atlas (1976)
•    Kül (1978)
•    İstanbul Kitabı (1980)
•    Kitaplar Kitabı (1981)(Seçilmiş Şiirler)
•    Deniz Eskisi (1982) (Şiirin Gizli Tarihi’ni de içerir.)
•    Delta ve Çocuk (1984)
•    Galata (1985)
•    Güzel Irmak (1988)
•    Pera (1990)
•    Dün Dağlarda Dolaştım Evde Yoktum (1993)
•    Avluya Düşen Gölge (1996)
•    Şeyler Kitabı Ev (1997)
•    Çok Yaşasın Sayılar (1999)
•    Tümceler Geliyorum (2007)

Anlatı
•    Uzun Bir Adam (1982)

Çeviri
•    A. Rimbaud : Seçme Şiirler (1962)
•    Dünya Edebiyatında Aşk Şiirleri (1968)
•    Dünya Şiiri (1969)

Antoloji
•    Başlangıcından Bugüne Beyit Mısra Antolojisi (1960)
•    Aşk Elçisi (1965-antoloji),

Diğer
•    Şifalı Otlar Kitabı (1982)
•    El Yazılarına Vuruyor Güneş (1983)
•    E. Pound : Seçme Kantolar (1983)
•    Şairin Toprağı (1992)

Yorumlar