in

Nuri İyem

Toplumsal gerçekçi sanat akımının önemli temsilcilerinden biri olan Nuri İyem 1915 yılında İstanbul’da doğar.

1918’de ailesiyle Mardin’in Cizre ilçesine gelir. 1922 yılında gözleri birçok portresine konu olan ablası hayatını kaybeder. İlkokula Mardin’de başlayan İyem, 1923’te annesiyle gittiği Arnavutluk İşkodra’da mahalle mektebine sonra da İtalyan İlkokulu’na devam eder. İstanbul’a döndüklerinde ortaokula başlar. Pertevniyal Lisesi’ne devam ederken Akademi hocası  Nazmi Ziya Güran’a resimlerini gösterir. Güran çalışmalarını beğenir ve böylece Akademi’ye kabul edilir.

1933’te Akademiye başlayan Nuri İyem önce Güran’ın öğrencisi olur sonraki yıllarda ise Hikmet Onat, İbrahim Çallı ve Leopold Levy ile çalışır. Estetik derslerini Ahmet Hamdi Tanpınar’dan alan İyem akademiyi Ragıp Gürcan ile birinciliği paylaşarak bitirir. Bir süre Giresun’da resim öğretmenliği yaptıktan sonra Akademi’ye Yüksek Resim Bölümü’nde okumak üzere döner. Leopald Levy’nin öğrencisi olur ve Nalbant isimli çalışmasıyla yine birincilikle mezun olur.

Avni Arbaş, Agop Arad, Turgut Atalay, Haşmet Akal, Kemal Sönmezler, Selim Turan, Fethi Karakaş, Ferruh Başağa ve Mümtaz Yener gibi toplumcu-gerçekçi sanat anlayışını benimseyen isimlerle 1941 yılında Yeniler Grubu’nu kurar. İlk sergileri Liman Kenti İstanbul’u açarlar. Grup Kadın temalı ikinci sergiyi aynı mekanda 1942’de, üçüncü sergiyi 1943’te Eminönü Halkevi’nde açar. Yeniler Grubu, Türkiye resim tarihinde ilk kez toplumsal gerçekçi resmi savunan görüşleriyle önemli bir dönüm noktası olur.

1946’da Beyoğlu’nda bir mağazanın üçüncü katında ilk kişisel sergisini açan Nuri İyem, Yeniler Grubu’nun dördüncü sergisine katılır. Aynı yıl UNESCO sergisine Nalbant adlı eserini gönderir. Yeniler Grubu’nun 1947’den 1951’e kadar her iki yılda bir Fransız Kültür Merkezi’nde düzenlenen tüm sergilerine katılır.

1948’de soyut resme yönelerek manzara ve nesne soyutlamaları yapar. 1951’de Yeniler Grubu’nun dağılması üzerine Türk Ressamları Derneği’ne üye olarak derneğin sergilerine katılır. 1952’de nü’ler ve portrelerden oluşan ikinci kişisel sergisini Maya Sanat Galerisi’nde açar. Bu tarihten itibaren her yıl düzenli olarak kişisel sergi açmayı sürdüren İyem, 1956’da Venedik ve 1957’de de Sao Paulo Bienali’ne katılır. 1965’e kadar soyut ve nonfigüratif çalışmalarını sürdürür.

1986’da Tüyap Ticaret Merkezi’nde 50. sanat yılı onuruna retrospektif sergisi açılır ve sergi ile ilgili kitabı yayımlanır. 1973’te Cumhuriyet’in 50.Yılı Resim Ödülü, 1989’da Sedat Simavi Görsel Sanatlar Ödülü ve 1997’de Tüyap İstanbul Sanat Fuarı Onur Ödülü’nü alır.

Anadolulu kadın portreleriyle tanınan Nuri İyem’in bu eserlerinde, Mardin’de yaşadığı yılların, köyden kente göçün yoğunlaştığı dönemdeki kadınların  umutları, umutsuzlukları, çaresizlikleri ve küçük yaşta kaybettiği ablasının gözlerinin izleri vardır. Göç resimlerinde ise çalışan, ekmeğini topraktan çıkaran kadınları konu alır.

2001 yılında Evin Sanat Galerisi tarafından resimlerinin yer aldığı koleksiyonlar tespit edilerek görselleri arşivlenir. 1504 resimden oluşan “Dünden Yarına Nuri İyem” Retrospektif sergisi açılan ve sergiye gelen tüm yapıtların yer aldığı iki ciltlik kitabı yayımlanan sanatçı, Ulus’taki evinde 90 yaşında 2005 tarihinde hayatını kaybeder. 2006 yılından bu yana sanatçının adına Nuri İyem Resim Ödülü resim yarışması düzenlenmektedir.

Eserlerinden Örnekler

Yorumlar

Bir cevap yazın

Loading…

0

0 comments

Oylamak ister misin?

0 puan
Upvote Downvote