Edebiyat

Oktay Rıfat Horozcu

oktay-rifat

1914’te Trabzon’da doğan Oktay Rıfat Horozcu şair, oyun ve roman yazarı olup hem Garip şiirinin kurucularındandır hem de İkinci Yeni şiir akımının önemli temsilcilerindendir.

Babası da şair ve dilbilimci olan Oktay Rıfat birçok sanatçı ve yazar olan bir ortamda büyür. Dedesi de şiirle ilgilenen şairin büyük dedesi de Macar Hurşid Bey hem Türk hem batı müziği ile ilgilenen  bir bestekardı. Amcası Ali Rıfat Bey udi ve bestekar, teyzesi Celile Hanım ressam ve teyzesinin oğlu Nazım Hikmet ise ünlü bir şairdir.

Ankara Erkek Lisesi’nde okuyan Oktay Rıfat burada ünlü şair Ahmet Hamdi Tanpınar’ın öğrencisi olur. İlk şiirlerini burada yazar, Melih Cevdet ve Orhan Veli ile arkadaşlık kurar, birlikte Sesimiz isimli dergiyi çıkararak şiirlerini yayınlarlar. 1936’da Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olur.

Edebiyat çalışmalarına burada da devam eden Oktay Rıfat mezun olunca Melih Cevdet ve Orhan Veli ile geliştirdikleri yeni bir yazın tekniği ile yazdıkları şiirleri Varlık Dergisi’nde yayınlarlar. 1937’de kazandığı sınav sonucunda Siyasal Bilgiler okumak üzere Paris’e gider.

Yalın söylemi ve bağımsız düşünceleri savunan Fransız şiirinden etkilenir. 1940 yılında II. Dünya Savaşı’nın çıkmasıyla doktora çalışmasını yarıda bırakır ve geri döner. Bir süre Maliye Bakanlığı’nda ve sonra da Basın Yayın Genel Müdürlüğü’nde çalışır. 1941’de Orhan Veli ve Melih Cevdet’le Garip adlı şiir kitabını yayınlamış olan şair daha sonra Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üstüne Şiirler, Güzelleme ve Aşağı Yukarı adlı şiir kitaplarını çıkarır. Yaprak ve Yeditepe dergilerinde şiirlerini yayınlamaya devam eder. Karga ve Tilki isimli şiir kitabıyla da 1954’te Yeditepe Şiir Armağanı’nı kazanır.

Oktay Rıfat 1955’te İstanbul’a yerleşerek avukatlık mesleğine burada devam eder. Aynı yıl Perçemli Sokak kitabını yayınlar ve bu kitabın önsözü tartışmalara yol açar. Bu kitapla İkinci yeni şiir akımına yönelmiş olur. Aşk Merdiveni kitabını 1958 yılında çıkaran şair emekli olana kadar avukatlığa Devlet Demir Yolları’nda devam eder.

1960’lı yılların başında Latin ve Yunan ozanların mitoloji kitaplarının Türkçe çevirilerini yapan şair 1969 yılında yayımladığı Şiirler adlı kitabıyla Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü’nü kazanır. Bu tarihten sonra tiyatro ve roman çalışmalarına ağırlık vererek Oyun İçinde Oyun, Zabit Fatma’nın Kuzusu, Atlar ve Filler, Yağmur Sıkıntısı, Kadınlar Arasında, Birtakım İnsanlar ve Çil Horoz adlı oyunları yazar. Oyunlarının hepsi sahnelenir ve daha sonra Melih Cevdet ile Kıskançlar adlı oyunu yazrlar.

1976’da ilk romanı Bir Kadının Penceresinden yayımlanır. 1980’de Danaburnu kitabıyla Madaralı Roman Ödülü’nü Bir Cigara İçimi adlı şiiriyle Sedat Simavi Vakfı Ödülü’nü, 1984 yılında ise Dilsiz ve Çıplak kitabıyla Behçet Necatigil Şiir Ödülü’nü kazanır. Tiyatro oyunlarında ve romanlarında her biri toplumun değişik kesimlerini sembolize eden oyun ve roman kahramanları yaratır.

Eşi Fransızca çevirmeni olan Oktay Rıfat’ın oğlu Samih Fırat da yazar, çevirmen ve şairdir. En son oyunu olan Yağmur sıkıntısını yazdıktan sonra 1988 yılında hayatını kaybeder.

Oktay Rıfat, şiirde biçim ve kural anlayışını tam anlamıyla yansıtan ilk şiirlerini 1936- 1944 yılları arasında Varlık Dergisi’nde yayımlar. İlk şiirlerinde hece veznini kullanır, daha sonra serbest vezne geçer. 1941 yılında Orhan Veli Kanık ve Melih Cevdet Anday ile birlikte Garip adlı şiir kitabını yayımlayarak Garip şiir akımının öncülerinden olur. Garip dönemi şiirlerinde kentte yaşayan sıradan insanların günlük yaşamlarına şaşırtıcı, alaycı bir söyleyişle yaklaşır.

İkinci Yeni’ye yönelişi Perçemli Sokak adlı kitabıyla gerçekleşir. Türkçe’nin ses zenginliğini, geniş bir sözcük dağarcığıyla ustalıkla kullanan şiirler yazan Oktay Rıfat, her yeni kitabında değişen şiiri ile Türk şiirinin genel akışını en çok etkileyen şairler arasında sayılır.

1960’lı yıllarda genellikle sosyal sorunlar, emekçilerin hakları ve sistemsel karmaşalar ile ilgili düşüncelerini satırlara döken şair özellikle, 1966’da çıkan Elleri Var Özgürlüğün adlı şiir kitabında bu düşünceleri yoğun bir şekilde yansıtır. 1969 yılında yayımladığı, Şiirler adlı kitabıyla, edebiyat hayatında üçüncü ve son dönemine girer. Son döneminde de yaşam-ölüm, zaman-mekan, doğa-varlık ilişkisini tematik olarak ele alır.

Gittikçe tarzını, biçimini ve yazın anlayışını iyice belirginleştiren, dili ve kelimeleri kullanmada ustalaşan Oktay Rıfat şiirin kuramsal karakteri üzerine de kitaplar yazar. Basit bir söyleyiş ve hece ölçüsüyle yazarak toplumsal sorunları işlediği ve halk deyişlerinden yararlandığı ilk dönem şiirlerinden soyut, imgelerle yüklü, gerçeküstücü bir şiire doğru yol alır; izlenimci bir imge anlayışıyla, özellikle doğasal güzellikleri coşkun bir lirizmle işler.

Eserleri:

Şiir
•    Garip
•    Yaşayıp Ölmek Aşk ve Avarelik Üstüne Şiirler (1945)
•    Güzelleme (1945)
•    Aşağı Yukarı (1952)
•    Karga ile Tilki (1954)
•    Perçemli Sokak (1956)
•    Âşk Merdiveni (1958)
•    İkilik (Aşağı Yukarı ve Karga ile Tilki’nin ikinci baskısı,1963)

Roman
•    Bir Kadının Penceresinden (1976)
•    Danaburnu (1980)
•    Bay Lear (1982)

Tiyatro Oyunu
•    Birtakım İnsanlar (1961)
•    Kadınlar Arasında
•    Atlarla Filler ya da Dirlik Düzenlik (ilk yayınlanışı 1988)
•    Çil Horoz (ilk yayınlanışı 1988)
•    Yağmur Sıkıntısı (ilk yayınlanışı 1988)

 

Yorum Yapmak İçin Tıklayın

Bir Yorum Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yukarı
Download Premium Magento Themes Free | download premium wordpress themes free | giay nam dep | giay luoi nam | giay nam cong so | giay cao got nu | giay the thao nu