Bağlantıda kalın

Saim Bugay

Saim Bugay, 1934 yılında Mersin’de doğar. İlkokulu Ankara’da tamamlar. Ankara’dan sonra ailece İstanbul’a taşınırlar. Ticaret Lisesi’ni bitirdikten sonra Yüksek Ekonomi ve Ticaret Okulu’nda öğrenim görür. Mezun olunca aile ekonomisine destek olmak için muhasebe bürosu açar. 1953’te Komünist Parti davasında tutuklanarak 6 ay cezaevinde kalır.

Küçük yaştan itibaren sanata ilgisi olan Saim Bugay, Yüksek Ticaret okulundaki hocası Faruk Morel’in aracılığıyla Zühtü Müridoğlu’yla tanışır. Çizimleri ve desenlerini çok beğenen Müridoğlu’nun ısrarıyla girdiği Akdemi sınavlarını birincilikle kazanır. 1962’de Akademi’ye başlar.

Müridoğlu, Hadi Bara, Şadi Çalık, Sadri Berkel’in İDGSA adlı Atölyesi’nde sanat eğitimi gören Saim Bugay, bu atölyelerdeki öğreniminden sonra 1967’de Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Heykel Bölümü’nü yine birincilikle bitirir. 1969-1975 yılları arasında Devlet bursu ile, Paris başta olmak üzere Fransa’da (İngiltere, Danimarka, Almanya, Belçika, Hollanda, İtalya’da incelemeleri ile birlikte) çalışma ve araştırmalarını özellikle ahşap heykeller uzmanlık alanında sürdürür. 1967 yılında yaptığı “Balıkçılar” heykeliyle Paris Gençler Bienali’nde Türkiye’yi temsil eder.

Yurtdışında olduğu sürede; 1970’de Paris Galerie Lia Grambihler’de heykel ve Gerard Philip Tiyatrosu’nda kişisel sergiler açar. Bunları birçok yurtdışı kişisel ve karma sergiler takip eder. Sergilenen heykelleri ve maskları büyük beğeni kazanır. Theatre de Liberte’de çeşitli masklar, gölge oyunları ve dekor uygulamaları yapar. Mehmet Ulusoy’un oyunu için yaptığı dekor-ışık uygulamaları ve masklar büyük beğeni toplar.

Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde (MSÜGSF) öğretim üyeliği yapan Bugay, 1975 yılında başladığı Devlet Güzel Sanatlar Akademisi (MSGSÜ)’nde Öğretim Üyeliği görevinden 2002 yılında emekli olur.

Kendi atölyesinde çalıştığı yıllar; sanatçı kişiliğinin ve heykel alanındaki ustalığının geliştiği ve pekiştiği yıllar olur. O yıllar, Türkiye’de yapılan heykeller sadece Atatürk Heykelleri iken, Kuzgun Acar, İlhan Koman ve Hadi Bara ile birlikte özgün heykel yapımının öncüsü olur. Bu dönemin ilk ürünü olarak yaptığı Şadi Çalık Heykeli de bu alandaki ilklerden biri olur. Şadi Çalık Heykelini çoğaltarak yeni bir çığır açar. Çoğaltılmış heykel uygulamasını daha sonraki yıllarda, Nazım Hikmetler, Aziz Nesinler, eller, hayvanlar, maymunlar, ve eşekler heykelleriyle sürdürür. Her sanat dalında olduğu gibi, heykel alanında da yaratıcılığı hep ön planda tutarak, düşünsel ve kavramsal düzeylerde pek çok yeni düşüncenin ve yeniliğin öncülüğünü yapar.

Fındıklı’daki Atölyesinde heykel çalışmaları yanında, görev yaptığı Devlet Güzel Sanatlar Akademi’sinde Kukla ve Gölge Oyunları Bölümü’nü kurar ve bu dalda da birçok öğrenci yetiştirir. Saim Bugay, 27 Ocak 2008 tarihinde, kalp yetmezliği sonucu hayatını kaybeder. Bugay’ın Devlet Resim ve Heykel Müzeleri, TRT ve birçok özel koleksiyonda yapıtları bulunuyor.

Sanatı Hakkında
Kaya Özsezgin’in görüşleri Saim Bugay’ın sanatının algılanmasında önemli bir işlev görür:

“İlk heykelleri soyut anlayıştaydı. Ancak 1970’li yıllardan sonra heykel malzemesi olarak ahşap üzerinde yoğunlaştı ve entelektüel heykel sanatının dışına çıkarak mizah ve hiciv gibi ifade yollarını heykellerinde kendine özgü bir üslup içinde kullandı. Bir ana konuyu ele alarak bu konu çevresinde çeşitlemeleri çalıştı.”

Muhalif olmayı sanatçılığın birinci kuralı sayan sanatçı hayata, düzene ve alışılmış olanlara farklı ve karşı duran bir tavır içinde kuklalar ve masklar yapıyordu. Muhalif olmayı seven sanatçının ” İnsanlığın Lüzumu yoktur ” desturuyla yaptığı çalışmaları eşekler veya eşeklikle ilgili sergileri basında da yer almıştı. Sanatçı bu tip çalışmaları ve “Kuklalarıyla, akademik özlemlerimize muhalif tavrıyla bütün o değer sisteminin bir hiçlik olduğunu gösteriyordu” İsyan etmeden, muhalif olmadan sanatçı olunamayacağı düşüncesini hem gündelik yaşamında hem sanatçı kimliğinde içselleştirdi. Soyut-figüratif tartışmalarına yeni bir anlam kazandırdı.

Doğanın sürekli hareketlilik içinde olduğuna inandı ve bu kavramı heykellerinde yansıttı. Hareketi heykellerine taşıdı. Sanat ve zenaat arasındaki ayrımları ön plana çıkararak sanattan yana tutum takındı. İçerik ve biçim tartışmalarında; içeriği içselleştirmiş ve içerikten ayrılmayan biçimsel yaratıcılığı savundu. İsyan etmeden, muhalif olmadan sanatçı olunamayacağı düşüncesini hem gündelik yaşamında hem sanatçı kimliğinde içselleştirdi. Heykele bakışı da bu kimlikle şekillendi. Soyut-figüratif tartışmalarına yeni bir anlam kazandırarak, tanımlanabilen, görüngüleşen her şeyin figür olduğunu düşündü ve bu doğrultuda pek çok yapıt üretti. Yapıtlarının isimlendirilmemesini, izleyenlerde uyandıracağı çağrışımın onu anlamaya yeteceğini söyleyerek, heykellerine isim koymadı. Bu süre içinde; pek çok kişisel sergi açtı.

Doksanlı yılların ortalarından beri süregelen “Hayvanlar” serilerinde insanoğlunun bugünkü durumunu ve mevcut toplum düzenini sorgulamayı hedeflemişti. “İnsanlar kavramlar üretiyor, bu ürettikleri kavramlara kendileri uymuyor. Ahlak, namus, iyilik vs… gibi kavramlara insanlar uymuyor. Bunun üzerine hayvanlara yönelmeye karar verdim” diyor ve hayvanları överek ekliyordu: “Hayvanlar namussuzluk, ahlaksızlık, hırsızlık yapmıyorlar.”

Sergiler
1968 Robert Koleji, Heykel Sergisi, İstanbul
1969 Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, Heykel Sergisi, İstanbul
1970 Galerie Lia Grambihler, Heykel Sergisi, Paris
1971 Gerard Philip Tiyatrosu, Masklar, Paris
1972 Galerie Andree Benard, Heykel Sergisi, Cheteaurox
1972 Galerie Poisson D’or, Heykel Sergisi, Paris
1973 Galerie Poisson D’or, Heykel Sergisi, Paris
1974 Galerie Poisson D’or, Heykel Sergisi, Paris
1975 Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, Şadi Çalık Heykeli (çoğaltım) Sergisi, İstanbul
1985 Galerie Bedesten, Eller Heykel (çogaltım) Sergisi, Ankara
1987 1. Uluslararası Plastik Sanatlar Şenliği, Heykel Sergisi, İstanbul
1989 İstanbul Bianeli, Galeri MD, Heykel Sergisi, CRR, İstanbul
1989 Soyak Sanat Galerisi, Heykel Sergisi, İstanbul
1990 Soyak Sanat Galerisi, Heykel Sergisi, İstanbul
1992 Galeri MD, Heykel Sergisi, İstanbul
1994 Galeri Maya, Aziz Nesin Heykel Sergisi, İstanbul
1995 Aksanat, Hayvanlar Heykel Sergisi, İstanbul
1997 Yazarlar Sendikası, Sabahattin Ali , Reliefi, İstanbul
1998 Nazım Hikmet Vakfı, Nazım Hikmet Heykeli ( çoğaltım) Sergisi, İstanbul

Karma Sergiler
1965-69 Devlet Resim Heykel Sergileri
1967 Gençler Bianeli Heykel Sergisi, Paris
1971 Salon D’ automme Heykel Sergisi, Paris
1971 25. Salon D’huropaix, Heykel Sergisi, Fransa
1973 Larumieu, Heykel Sergisi, Fransa
1973 Cipak, Heykel Sergisi, Paris
1973 Galerie Poisson D’or, Heykel Sergisi, Paris
1974 “Collamarini Son Atalier” Rodin Müzesi, Paris
1974 Odeon Tiyatrosu, Tiyatro Masklar Sergis, Paris
1975 Arkeoloji Müzesi, Heykel Sergisi, İstanbul
1975 Heykel Sergisi, Safranbolu
1976 Arkeoloji müzesi, Heykel Sergisi, İstanbul
1978 Yapı Sanat Galerisi, Heykel Sergisi, İstanbul
1979 Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, Yeni Eğilimler Sergisi, İstanbul
1980 Moda Güzel Sanatlar Galerisi, Heykel Sergisi, İstanbul
1981 Taksim Sanat Evi Heykel Sergisi, İstanbul
1981 Devlet Resim ve Heykel Müzesi, Çağdaş Türk Sanatı Sergisi, İstanbul
1982 Atatürk Yüksek Öğretim Okulu, Öğretim Üyeleri Sergisi, İstanbul
1983 Devler Güzel Sanatlar Akademisi, 100. yıl Akademi Hocaları Sergisi, İstanbul
1989 Galeri MD, Kukla, Heykel Sergisi, İstanbul
1989 Artisan, Heykel Sergisi, İstanbul
1990 Urart, Masklar Sergisi, Ankara
1991 Galeri MD, “Çekmeceler” , İstanbul
1993 Galeri CRR, “Bir Malzeme Altı Yorum” Heykel Sergisi, İstanbul
1997 Bilim Sanat Galerisi, Heykel Sergisi, İstanbul
1998 Mimar Sinan Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Hocalardan Hocalar, İstanbul
1998 Artisan, Heykel Sergisi, İstanbul
1999 Şadi Çalık Atölyesi, Heykel Sergisi, İstanbul

Ödüller
1969 Devlet Resim ve Heykel Sergisi, Heykel Dalında Birincilik Ödülü
1977 Görsel Sanatçılar Sergisi, Başarı Ödülü
1980 İstanbul Belediyesi Plaket Yarışması, Birincilik ve Mansiyon ödülü
1983 Abdi İpekçi Yarışması, Mansiyon
1993 Tüsiad Kalder, Birincilik Ödülü
1995 Aziz Nesin Vakfı, Özel Ödülü
1998 UNİMA, Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunları Birliği Ödülü

Yorumlar